حذف ارز ترجیحی و تغییر سیاستهای ارزی در سال ۱۴۰۴، بازار گوشت را با شوک قیمتی مواجه کرده است؛ بهطوریکه قیمت گوشت وارداتی به حدود ۸۰۰ هزار تومان رسیده و به گفته رئیس شورای تأمین دام کشور، این سیاستها نهتنها به تعادل بازار کمک نکرده، بلکه تولید داخلی را تضعیف و قدرت خرید مصرفکنندگان را بهشدت کاهش داده است.
در روزهای اخیر، همزمان با انتشار اخبار مربوط به تداوم حذف ارز ترجیحی و تأکید دولت بر پرداخت یارانه در انتهای زنجیره مصرف، فعالان بازار دام و گوشت نسبت به آثار کوتاهمدت این سیاستها بر تولید، واردات و قیمتها واکنش نشان دادهاند.
هرچند از زمان اجرای این سیاستها مدت زیادی نگذشته و بازار هنوز در مرحله تطبیق قرار دارد، اما شواهد میدانی و اظهارات فعالان این حوزه نشان میدهد افزایش هزینه نهادهها و تغییر مبنای تأمین ارز واردات، فضای بازار را وارد دورهای از احتیاط و رکود کرده است.
افزایش هزینهها؛ نخستین واکنش تولید
طبق اخبار منتشرشده، حذف ارز ترجیحی نهادههای دامی و جایگزینی آن با ارز مبادلهای، موجب افزایش هزینههای تولید بهویژه در دام سنگین شده است. فعالان تولید معتقدند این تغییر، تصمیمگیری برای پرواربندیهای جدید را با تردید مواجه کرده و بخشی از دامداران ترجیح دادهاند فعالیت خود را محدود یا متوقف کنند تا آثار واقعی سیاستهای جدید روشنتر شود.
در همین حال، گزارشها حاکی از آن است که در بخش دام سبک، به دلیل شرایط فصلی و اتکای بیشتر به مراتع، فشار کمتری نسبت به دام سنگین احساس میشود؛ با این حال، این وضعیت نیز بهطور کامل از تحولات قیمتی مصون نمانده است.
واردات گوشت؛ افزایش قیمت تمامشده
اخبار رسمی منتشرشده در روزهای گذشته نشان میدهد واردات گوشت قرمز در حال حاضر عمدتاً با ارز مبادلهای یا آزاد انجام میشود؛ موضوعی که به افزایش قیمت تمامشده گوشت وارداتی منجر شده است. این مسئله، نگرانیهایی را درباره کارایی واردات بهعنوان ابزار تنظیم بازار، بهویژه در آستانه ماههای پرمصرف، ایجاد کرده است.
برخی فعالان بازار معتقدند در شرایط فعلی، واردات با ارز آزاد، اگرچه ادامه دارد، اما اثرگذاری محدودی بر تعدیل قیمتها داشته و بیشتر جنبه تأمین حداقلی بازار را ایفا میکند.
یارانه در انتهای زنجیره؛ سیاستی در مرحله آزمون
در کنار این تحولات، دولت بر پرداخت یارانه مستقیم به مصرفکننده تأکید دارد؛ سیاستی که طبق اظهارات مسئولان، با هدف حمایت از معیشت خانوارها و جلوگیری از فشار قیمتی دنبال میشود. با این حال، کارشناسان یادآور میشوند که هنوز برای ارزیابی نتایج این رویکرد زود است و بازار در مرحله آزمون و انتظار قرار دارد.
فعالان حوزه دام تأکید میکنند که اثرگذاری یارانه مصرفکننده، به میزان زیادی به قیمت تمامشده کالا در مبدأ وابسته است و در صورتی که هزینه تولید و واردات کنترل نشود، فشار قیمتی همچنان میتواند به بازار منتقل شود.
